Miasto Grybów realizuje projekt pn. „Poprawa cyberbezpieczeństwa w Urzędzie Miejskim w Grybowie” współfinansowany ze środków programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027, Priorytet II Zaawansowane usługi cyfrowe, Działanie 2.2 Wzmocnienie krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.
Jeszcze kilkanaście lat temu załatwienie większości spraw urzędowych oznaczało wizytę w urzędzie, wypełnienie papierowego formularza, złożenie podpisu i oczekiwanie na korespondencję. Dziś coraz więcej spraw możemy załatwić bez wychodzenia z domu lub biura. Telefon może być cyfrowym portfelem dokumentów. Pismo do urzędu możemy wysłać elektronicznie. Decyzję odebrać przez Internet. Podatki rozliczyć online. Przedsiębiorca może kontaktować się elektronicznie z ZUS i administracją skarbową.
ADMINISTRACJA PUBLICZNA STAJE SIĘ ADMINISTRACJĄ CYFROWĄ.
Rozwój e-usług oznacza wygodę, oszczędność czasu i dostęp do urzędu przez całą dobę.
Ale im więcej spraw przenosimy do Internetu, tym ważniejsze stają się:
CYFROWA TOŻSAMOŚĆ + BEZPIECZNE LOGOWANIE + OCHRONA DANYCH + ŚWIADOMY UŻYTKOWNIK
1. E-URZĄD - CORAZ WIĘCEJ SPRAW BEZ WYCHODZENIA Z DOMU
E-usługa publiczna umożliwia obywatelowi, przedsiębiorcy albo innej organizacji realizację sprawy administracyjnej przy wykorzystaniu systemów teleinformatycznych.
Cyfryzacja obejmuje już wiele obszarów naszego życia.
| Obszar | Przykładowe rozwiązania |
| Tożsamość i dokumenty | mObywatel, mDowód |
| Korespondencja z urzędem | e-Doręczenia |
| Usługi administracyjne | gov.pl, mObywatel.gov.pl, ePUAP |
| Podatki | e-Urząd Skarbowy, Twój e-PIT |
| Faktury | KSeF |
| Ubezpieczenia społeczne | eZUS, Płatnik |
| Świadczenia społeczne | Emp@tia |
| Zdrowie | Internetowe Konto Pacjenta |
| Działalność gospodarcza | CEIDG, Biznes.gov.pl |
| Płatności urzędowe | ePłatności |
To ogromna zmiana sposobu funkcjonowania państwa. Urząd nie jest już wyłącznie budynkiem. Coraz częściej jest również usługą dostępną online.
2. MOBYWATEL - URZĄD I DOKUMENTY W TELEFONIE
Jednym z najbardziej widocznych przykładów rozwoju polskich e-usług jest aplikacja mObywatel. Na koniec 2025 r. liczba wydanych mDowodów przekroczyła: 11 MILIONÓW. Było to o około 2,4 miliona więcej niż rok wcześniej, czyli wzrost o niemal 30%.
Tylko w 2025 roku w aplikacji pojawiło się: 16 NOWYCH DOKUMENTÓW oraz 20 NOWYCH USŁUG.
mObywatel przestaje więc być wyłącznie aplikacją do prezentowania cyfrowych dokumentów. Staje się platformą zapewniającą dostęp do coraz większej liczby usług państwa.
Użytkownik może w jednym urządzeniu posiadać dostęp do dokumentów, informacji i usług związanych z administracją publiczną.
WYGODA OZNACZA JEDNAK RÓWNIEŻ ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Telefon z mObywatelem jest czymś więcej niż urządzeniem do rozmów.
Dlatego:
| Zdarzenie | Co robisz? |
| Telefon zostaje zgubiony | Reagujesz natychmiast |
| Ktoś prosi o kod/PIN | Nie podajesz go |
| Instalujesz aplikację | Korzystasz z oficjalnego sklepu |
| Pojawia się „aktualizacja” z linku SMS | Nie instalujesz jej |
| Telefon wymaga aktualizacji | Nie odkładasz jej bez potrzeby |
| Ktoś prosi o odblokowany telefon | Zachowujesz kontrolę nad urządzeniem |
TELEFON STAŁ SIĘ KLUCZEM DO CYFROWEJ TOŻSAMOŚCI.
Dlatego należy chronić go podobnie jak portfel zawierający dokumenty i klucze.
3. E-DORĘCZENIA - CYFROWY ODPOWIEDNIK LISTU POLECONEGO
Rok 2026 przyniósł bardzo ważną zmianę w komunikacji elektronicznej z administracją. Od 1 stycznia 2026 roku e-Doręczenia stały się podstawowym sposobem elektronicznej komunikacji pomiędzy podmiotami publicznymi a niepublicznymi, o ile przepisy szczególne nie przewidują innej formy.
e-Doręczenia umożliwiają elektroniczne wysyłanie i odbieranie korespondencji urzędowej oraz zapewniają dowody nadania i odbioru.
e-Doręczenia w liczbach – 2025
| Wskaźnik | Dane |
| Założone skrzynki | Ponad 2,33 mln |
| Wzrost liczby skrzynek w ciągu roku | Ponad 350% |
| Skrzynki obywateli | Niemal 1 mln |
| Skrzynki przedsiębiorców | Prawie 970 tys. |
| Skrzynki urzędów i instytucji publicznych | Niemal 47 tys. |
| Przesyłki w 2025 r. | Ponad 43 mln |
| Cyfrowe listy polecone | Ponad 15 mln |
| Przesyłki hybrydowe | Niemal 28 mln |
Skala pokazuje, że elektroniczna korespondencja urzędowa przestaje być rozwiązaniem niszowym.
ALE POJAWIA SIĘ NOWE ZAGROŻENIE.
Im częściej otrzymujemy prawdziwe elektroniczne powiadomienia z urzędu, tym łatwiej przestępcy przygotować wiadomość: „Masz nowe e-Doręczenie. Kliknij, aby odebrać pismo.”
Dlatego nie należy automatycznie ufać wiadomości tylko dlatego, że zawiera: godło + nazwę urzędu + słowo „e-Doręczenia”.
4. CO Z EPUAP?
ePUAP odegrał bardzo ważną rolę w rozwoju polskiej administracji elektronicznej i przez wiele lat był podstawowym narzędziem umożliwiającym składanie elektronicznych pism do urzędów.
W 2026 roku jego rola uległa jednak zmianie. Od 1 stycznia 2026 r. e-Doręczenia są podstawowym sposobem elektronicznego doręczania korespondencji urzędowej.
ePUAP pozostaje wykorzystywany w przypadkach, w których możliwość lub obowiązek jego stosowania wynika z przepisów szczególnych.
Sytuacja do 31 grudnia 2025 r. oraz od 1 stycznia 2026 r.
| Wcześniej | Obecny kierunek |
| ePUAP jako podstawowa platforma korespondencji | e-Doręczenia jako podstawowy kanał |
| Elektroniczna Skrzynka Podawcza | Adres do doręczeń elektronicznych |
| UPP/UPD w ePUAP | Dowody związane z e-Doręczeniami |
| Wiele usług powiązanych z ePUAP | Integracja e-usług z e-Doręczeniami |
Dla użytkownika oznacza to również konieczność zwracania uwagi na aktualny i prawidłowy kanał załatwiania danej sprawy.
Przestępcy mogą wykorzystywać brak wiedzy o zmianach, tworząc fałszywe strony i komunikaty dotyczące „migracji konta”, „aktywacji nowego ePUAP” czy „potwierdzenia e-Doręczeń”.
5. TO NIE TYLKO TRZY SYSTEMY
Cyfrowa administracja to znacznie więcej usług.
Inne ważne e-usługi.
| System | Do czego służy? |
| e-Urząd Skarbowy | Elektroniczny kontakt z administracją skarbową |
| Twój e-PIT | Rozliczenia podatkowe |
| KSeF | Obsługa faktur ustrukturyzowanych |
| eZUS | Elektroniczne usługi ZUS |
| Płatnik | Obsługa dokumentów ubezpieczeniowych przez płatników |
| Emp@tia | Informacje i usługi związane m.in. ze świadczeniami |
| IKP / mojeIKP | Usługi związane z ochroną zdrowia |
| CEIDG | Obsługa działalności gospodarczej |
| Biznes.gov.pl | Usługi i informacje dla przedsiębiorców |
Każdy z tych systemów może przetwarzać informacje istotne dla obywatela lub organizacji.
Dlatego przejęcie konta w e-usłudze może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje niż przejęcie konta w zwykłym serwisie internetowym.
6. WIĘCEJ E-USŁUG = WIĘCEJ OKAZJI DLA OSZUSTÓW
Cyberprzestępcy wykorzystują popularność prawdziwych usług.
Jeżeli miliony osób korzystają z elektronicznej administracji, wiadomość podszywająca się pod urząd ma dużą szansę trafić do osoby, która rzeczywiście korzysta z danej usługi.
Przykładowe scenariusze.
| Fałszywy komunikat | Cel przestępcy |
| „Masz nowe pismo z urzędu” | Wyłudzenie loginu i hasła |
| „Twoje e-Doręczenie wygasa” | Przekierowanie na phishing |
| „Dopłać 1,49 zł podatku” | Kradzież danych płatniczych |
| „Twój Profil Zaufany zostanie zablokowany” | Przejęcie danych logowania |
| „ZUS zwróci Ci nadpłatę” | Wyłudzenie danych |
| „Zwrot podatku - potwierdź rachunek” | Kradzież danych bankowych |
| „Aktualizacja aplikacji mObywatel” | Instalacja złośliwej aplikacji |
| „Nieodebrane pismo - zeskanuj QR” | Przekierowanie na fałszywą stronę |
Im bardziej znana usługa, tym bardziej wiarygodna może wydawać się podszywająca pod nią wiadomość.
7. PHISHING - NAJWIĘKSZE ZAGROŻENIE DLA UŻYTKOWNIKA
Dane CERT Polska za 2025 rok pokazują skalę problemu. W ciągu roku odnotowano: 78 391 INCYDENTÓW PHISHINGOWYCH, które stanowiły: 30% WSZYSTKICH ZAREJESTROWANYCH INCYDENTÓW.
Phishing służył m.in. do wyłudzania danych logowania do serwisów internetowych, bankowości, poczty elektronicznej i innych usług.
To szczególnie istotne w przypadku e-administracji.
Jeżeli przestępca przygotuje fałszywą stronę logowania podobną do prawdziwej usługi, może próbować przejąć:
LOGIN + HASŁO + KOD UWIERZYTELNIAJĄCY
Dlatego wygląd strony nie jest wystarczającym dowodem jej autentyczności.
ŁADNA STRONA ≠ PRAWDZIWA STRONA.
8. „ZALOGUJ SIĘ PROFILEM ZAUFANYM” - SPRAWDŹ, GDZIE JESTEŚ
Centralne mechanizmy logowania są wygodne, ponieważ umożliwiają korzystanie z wielu usług. Jednocześnie dane służące do potwierdzania naszej tożsamości są szczególnie cennym celem.
Zanim rozpoczniesz logowanie:
| Sprawdź | Pytanie |
| Adres strony | Czy jestem w prawidłowej domenie? |
| Sposób wejścia | Czy sam otworzyłem usługę? |
| Link | Czy pochodzi z podejrzanej wiadomości? |
| Żądanie danych | Czy proces logowania wygląda normalnie? |
| MFA | Czy to ja rozpocząłem logowanie? |
| Kontekst | Czy rzeczywiście spodziewam się tego działania? |
Jeżeli otrzymujesz wiadomość: „Twoje konto zostanie zablokowane – zaloguj się tutaj” bezpieczniej nie korzystać z linku.
Samodzielnie otwórz znany portal lub aplikację i sprawdź sytuację.
9. FAŁSZYWA APLIKACJA MOŻE WYGLĄDAĆ JAK PRAWDZIWA
Rozwój usług mobilnych powoduje, że kolejnym celem stają się telefony. CERT Polska poświęca osobne analizy złośliwemu oprogramowaniu mobilnemu oraz bezpieczeństwu aplikacji mobilnych sektora publicznego.
Przestępcy mogą próbować przekonać użytkownika do instalacji aplikacji podszywającej się pod:
- mObywatela,
- bank,
- urząd,
- operatora płatności,
- program bezpieczeństwa.
BEZPIECZNA ZASADA
APLIKACJI PUBLICZNYCH NIE INSTALUJEMY Z LINKU OTRZYMANEGO SMS-EM, E-MAILEM LUB KOMUNIKATOREM.
Korzystaj z oficjalnych sklepów i źródeł wskazywanych przez administrację.
Szczególną ostrożność zachowaj, gdy aplikacja żąda nietypowych uprawnień.
10. KOD QR - WYGODNY, ALE NIE ZAWSZE BEZPIECZNY
Kody QR są coraz częściej wykorzystywane w usługach cyfrowych. Problem polega na tym, że człowiek nie widzi adresu ukrytego w kodzie przed jego odczytaniem. Przestępca może więc przygotować kod prowadzący do fałszywej strony.
QUISHING – to phishing wykorzystujący kod QR.
Kod może znajdować się:
- w e-mailu,
- na wydruku,
- na plakacie,
- w fałszywym piśmie,
- na stronie internetowej.
Po zeskanowaniu: NIE LOGUJ SIĘ AUTOMATYCZNIE.
Najpierw sprawdź adres strony, która została otwarta.
11. E-USŁUGI TO RÓWNIEŻ DUŻA ODPOWIEDZIALNOŚĆ URZĘDÓW
Rozwój e-administracji oznacza nie tylko nowe obowiązki użytkownika. Administracja przetwarza ogromne ilości informacji i musi zapewnić ich odpowiednią ochronę.
Zagrożeniem może być:
| Zagrożenie | Możliwy skutek |
| Phishing pracownika | Przejęcie konta |
| Słabe uwierzytelnianie | Nieautoryzowany dostęp |
| Podatność systemu | Włamanie |
| Malware | Utrata lub kradzież danych |
| Ransomware | Niedostępność usług |
| Błąd konfiguracji | Ujawnienie informacji |
| Błąd pracownika | Wysłanie danych niewłaściwej osobie |
| Atak DDoS | Czasowa niedostępność e-usługi |
| Atak na dostawcę | Zakłócenie działania powiązanych usług |
W 2025 roku CERT Polska zarejestrował 3438 incydentów związanych ze złośliwym oprogramowaniem, w tym 179 przypadków ransomware. Odnotowano również 1732 incydenty dotyczące podatnych usług.
Cyfryzacja musi więc rozwijać się razem z cyberbezpieczeństwem.
12. CO ZROBIĆ, GDY E-USŁUGA NIE DZIAŁA?
Niedostępność strony nie oznacza automatycznie cyberataku.
Przyczyną mogą być:
- zaplanowane prace techniczne,
- awaria,
- przeciążenie,
- problem z połączeniem,
- aktualizacja systemu,
- incydent bezpieczeństwa.
Nie należy jednak szukać „alternatywnej strony logowania” w przypadkowych wynikach wyszukiwarki lub reklamach.
GDY USŁUGA NIE DZIAŁA:
- Nie korzystaj z przypadkowych linków.
- Sprawdź oficjalny komunikat.
- Nie instaluj „programu naprawczego”.
- Nie podawaj danych osobie oferującej niespodziewaną pomoc telefoniczną.
- Poczekaj na przywrócenie oficjalnej usługi lub skorzystaj z przewidzianego kanału alternatywnego.
13. CYFROWE PAŃSTWO W LICZBACH
Rozwój e-administracji jest już procesem masowym.
| Wskaźnik | Dane |
| Wydane mDowody - koniec 2025 r. | Ponad 11 mln |
| Wzrost liczby mDowodów w ciągu roku | Ponad 2,4 mln |
| Nowe dokumenty w mObywatelu w 2025 r. | 16 |
| Nowe usługi w mObywatelu w 2025 r. | 20 |
| Skrzynki e-Doręczeń - koniec 2025 r. | Ponad 2,33 mln |
| Przesyłki e-Doręczeń w 2025 r. | Ponad 43 mln |
| Urzędy korzystające z ePłatności - koniec 2025 r. | 139 |
| Mieszkańcy Polski objęci możliwością ePłatności | 22% |
To pokazuje kierunek zmian:
CORAZ WIĘCEJ SPRAW → CORAZ WIĘCEJ USŁUG → CORAZ WIĘCEJ DANYCH ONLINE.
Dlatego cyberbezpieczeństwo staje się integralnym elementem funkcjonowania administracji publicznej.
14. PODSUMOWANIE
Cyfryzacja administracji daje ogromne korzyści.
URZĄD 24/7
+ MNIEJ PAPIERU
+ MNIEJ WIZYT W URZĘDZIE
+ SZYBSZA KOMUNIKACJA
+ USŁUGI W TELEFONIE
ale jednocześnie: WIĘCEJ DANYCH ONLINE
+ WIĘKSZE ZNACZENIE CYFROWEJ TOŻSAMOŚCI
+ PHISHING
+ FAŁSZYWE STRONY I APLIKACJE
+ ATAKI NA SYSTEMY
= NOWE WYZWANIA DLA CYBERBEZPIECZEŃSTWA
Nie powinniśmy bać się e-usług.
Powinniśmy nauczyć się korzystać z nich świadomie.
CYFROWE PAŃSTWO POTRZEBUJE CYFROWO ŚWIADOMEGO UŻYTKOWNIKA.
SPRAWDZAJ, GDZIE SIĘ LOGUJESZ. CHROŃ SWOJĄ CYFROWĄ TOŻSAMOŚĆ.
KORZYSTAJ Z OFICJALNYCH USŁUG.
NIE UFAJ WIADOMOŚCI TYLKO DLATEGO, ŻE WYGLĄDA JAK PISMO Z URZĘDU.
15. ŹRÓDŁA DANYCH
Powyższy materiał opracowano w ramach realizacji projektu pn. „Poprawa cyberbezpieczeństwa w Urzędzie Miejskim w Grybowie” współfinansowany ze środków programu Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027, Priorytet II Zaawansowane usługi cyfrowe, Działanie 2.2 Wzmocnienie krajowego systemu cyberbezpieczeństwa.